İşverenler için: video CV ile adil ön eleme

Video CV, adayları özgeçmişin ötesinde tanımanızı sağlar; ama izlenime dayalı önyargılara da kapı açabilir. Ön elemeyi adil ve açıklanabilir kılmanın yolu, değerlendirmeyi önceden belirlenmiş ölçütlere dayandırmaktır. Bu yazıda ekibinizle hemen uygulayabileceğiniz adımları bulacaksınız.

Kriterleri ilk videoyu izlemeden önce yazın

Adil değerlendirmenin ilk adımı, neye bakacağınıza ilk videoyu açmadan karar vermektir. Kriterler izledikten sonra belirlenirse, beğenilen adayı haklı çıkaracak ölçütler seçmek kolaylaşır.

Pozisyon için gerçekten gerekli üç ila beş yetkinliği yazın: sözlü iletişim, müşteri odaklılık, sorun çözme ya da alan bilgisi gibi.
Her kriteri gözlenebilir bir davranışla tanımlayın. “İyi iletişim” yerine “Deneyimini somut bir örnekle, anlaşılır biçimde anlatıyor” gibi.
“İlk izlenim”, “enerji” ya da “ekibe uyum” gibi tanımsız ölçütleri tek başına kullanmayın; bunlar kolayca kişisel beğeniye dönüşür.

Herkese aynı soruları, aynı koşullarda sorun

Adayları karşılaştırabilmek için hepsine aynı fırsatı tanıyın. PlayCV'de ilanınıza kısa video sorular ekleyebilirsiniz; aday başvurduktan sonra her soruyu kısa bir videoyla yanıtlar. Aynı sorular, aynı süre ve aynı ölçütler karşılaştırmayı anlamlı kılar.

Soruları işle doğrudan ilgili tutun. Örneğin: “Bir müşterinin haklı bir şikayetini nasıl çözdüğünüzü anlatın.”
Özel yaşama dair soru sormayın. Medeni durum, çocuk planı, din ya da sağlık durumu ön elemenin konusu değildir.
Soruları başvuru almaya başlamadan önce kesinleştirin; herkes aynı sorulara yanıt versin.

Puan ölçeğini tanımlayın

PlayCV'de ilanınıza en fazla altı değerlendirme kriteri ekleyebilirsiniz. Ekibiniz her başvuruda bu kriterlerin her birine 1-5 arası puan verir, Uygun, Uygun değil ya da Kararsız kararını seçer ve yorum yazar. Kriterleri yalnız ekibiniz görür, adaylar görmez. Puan verilmiş bir kriter silinemez ve adı değiştirilemez; bu yüzden kriterleri ilk başvuru gelmeden kesinleştirin. Puanlar herkes için aynı anlama gelsin diye ölçeği de önceden tanımlayın. Örneğin her kriter için:

1 puan: kriteri karşıladığına dair bir işaret yok.
3 puan: kriteri karşılıyor; en az bir somut örnek var.
5 puan: kriteri açıkça aşıyor; birden fazla güçlü ve ilgili örnek var.

Yorumları da kriterlere bağlayın. “Sempatik biri” yerine “Müşteri şikayetini çözdüğü örnek, pozisyondaki günlük işle örtüşüyor” gibi bir yorum, kararı ekipteki herkese açıklanabilir kılar.

Kısa listeye kalan adayları yan yana karşılaştırabilirsiniz. İki ila dört başvuru seçtiğinizde videolar, doluluk oranı, tecrübe, ön eleme ve video soru cevapları, ortalama puan, her kriterin puanı ve ekip kararları tek ekranda görünür. Karşılaştırmayı tek tek puanlamadan sonra yapın; önce her adayı kendi başına değerlendirin.

Önce bağımsız değerlendirin, sonra konuşun

Aynı başvuruyu birden fazla kişi değerlendirecekse, herkes önce kendi puanını ve yorumunu yazsın; ekip ancak ondan sonra tartışsın. Önce konuşan kişinin görüşü diğerlerini farkında olmadan etkileyebilir.

Departman yöneticisinin görüşü gerekiyorsa başvuruyu tek bir linkle paylaşabilirsiniz. Yönetici giriş yapmadan yalnız o başvuruyu izler ve kendi puanını ekler; link süresi dolunca kendiliğinden kapanır. Linki gönderirken kriterleri ve puan ölçeğini de paylaşın.

Sık görülen önyargı tuzakları

Video, yazılı özgeçmişte görünmeyen şeyleri de gösterir. Bunların çoğu işle ilgili değildir ve farkında olmadan kararı etkileyebilir:

Çekim kalitesi: kamera, ışık ya da oda adayın imkânlarını gösterir, yetkinliğini değil. Görüntüyü değil içeriği puanlayın.
Görünüş ve kıyafet: işin açıkça gerektirdiği durumlar dışında dış görünüş değerlendirme konusu değildir.
Aksan ve şive: pozisyon belirli bir diksiyon gerektirmiyorsa anlaşılır olmak yeterlidir.
Benzerlik: size benzeyen, aynı okuldan ya da aynı şehirden gelen adaya daha yakın hissetmek doğaldır; bunun farkında olun.
Hale etkisi: tek bir güçlü özellik, örneğin rahat konuşmak, diğer kriterlerdeki eksikleri gölgelemesin. Her kriteri ayrı puanlayın.
Sıra etkisi: çok iyi bir videodan sonra izlenen ortalama bir video olduğundan zayıf görünebilir. Uzun listeleri ara vererek değerlendirin.

İpucu: Engelli adaylar kendini farklı biçimlerde anlatabilir; örneğin işaret diliyle ya da ekranda yazılı metinle. Değerlendirmeyi yine işin gerektirdiği yetkinliklere göre yapın.

Hukuki çerçeve ve KVKK

Ayrımcılık yasağı yalnız iş ilişkisi başladıktan sonra değil, iş ilanı, başvuru ve seçim aşamasında da geçerlidir (6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu). Cinsiyet, din, medeni hâl, sağlık durumu, engellilik ya da yaş gibi nedenlerle aday elemek, ön elemede de bu yasağa aykırı olabilir.

Video CV'ler kişisel veridir. 6698 sayılı KVKK'ya göre bu verileri yalnız işe alım amacıyla, bu amaçla sınırlı ve ölçülü biçimde işleyebilirsiniz:

Videoları ve iletişim bilgilerini panelin dışına indirip paylaşmayın; değerlendirme için gerekiyorsa süreli paylaşım linkini kullanın.
Adayla ilgili notlarınızı işle ilgili tutun; kişisel yorum ve tahmin yazmayın.
Başvuran listesini dışa aktarırsanız dosyayı yalnız işe alım ekibiyle paylaşın ve iş bitince silin.
Aday başvurusunu geri çekerse başvuruyu ve ekibinizin değerlendirmelerini artık göremezsiniz; video için verdiği açık rızayı geri alırsa videoları silinir.

PlayCV adayları otomatik olarak elemez; puanı, yorumu ve kararı ekibiniz verir. Kararların gerekçesini kriterlere dayalı olarak kaydetmek, hem adaylara karşı adil olmanızı hem de gerektiğinde kararınızı açıklayabilmenizi sağlar.

Özet: adil ön eleme için kontrol listesi

Kriterleri ilana ekleyin ve puan ölçeğini ilanı yayınlamadan önce yazın.
Herkese aynı video soruları sorun ve aynı süreyi tanıyın.
Önce bağımsız puanlayın, sonra ekip olarak konuşun.
İçeriği puanlayın; çekim kalitesini, görünüşü ve aksanı değil.
İşle ilgisi olmayan bilgi istemeyin ve not almayın.
Videoları panelin dışına taşımayın; paylaşım için süreli linki kullanın.

PlayCV lansman döneminde firmalar için de ücretsizdir. Panelin nasıl çalıştığını İşverenler sayfasında inceleyebilirsiniz.

PlayCV'yi kullanmak için JavaScript'i etkinleştirin.